Pilot verslag Burgerparticipatie Langeraar

Pilot verslag Burgerparticipatie Langeraar.

Samen op weg naar een dorpsvisie.

Proefproject burgerparticipatie van Progressief Nieuwkoop in Langeraar.

Waarom burgerparticipatie versterken?
Progressief Nieuwkoop wil de partij zijn voor alle progressieve mensen in de gemeente Nieuwkoop. Mensen die naar een sociale en duurzame samenleving streven. En die daar zelf invloed op willen hebben. Omdat we geloven dat zowel de alsmaar complexer wordende vraagstukken en problemen in onze samenleving als de toenemende keuzedilemma’s bij de inrichting van onze leefomgeving nauwelijks nog goed begrepen en aangepakt kunnen worden zonder goede participatie van betrokken burgers van meet af aan.

Sommige vraagstukken en problemen, zoals loketten en andere dienstverlening, kan de gemeente heel goed zelf aanpakken en dat verwachten burgers ook van de gemeente. Bij lastiger vraagstukken, zoals voorzieningen voor doelgroepen, is inspraak en medezeggenschap van die doelgroepen erg belangrijk om een optimaal gebruik ervan te bevorderen. Maar de echt complexe vraagstukken kan de gemeente zonder goede betrokkenheid van haar inwoners moeilijk of niet oppakken. Die hebben te maken met de inrichting van onze lokale samenleving en van onze leefomgeving, zowel in de kernen als in het landelijke gebied. Daar kun je alleen vorm aan geven wanneer je dat zoveel mogelijk met elkaar doet op basis van met elkaar te ontwikkelen aansprekende en richtinggevende toekomstbeelden: dorps- en gebiedsvisies waar we met elkaar naar willen streven. De complexiteit bestaat eruit dat we dan zowel rekening willen houden met belangrijke maatschappelijke trends zoals toenemende individualisering, bevolkingskrimp, klimaatverandering, verrommeling en dichtslibbing van het Groene Hart, als met de inzichten, motieven en wensbeelden van betrokken inwoners over de samenleving waarin zij willen wonen, werken en leven. Die meer sociaal, groen en duurzaam is.

In onze gehaaste, geïndividualiseerde en op korte termijn voordelen gerichte samenleving wringt zich steeds meer het dilemma dat burgerparticipatie bij beleidsontwikkeling eerder af dan toeneemt, terwijl overheid en burgers elkaar meer dan ooit nodig hebben om richting te kunnen geven aan maatschappelijke veranderingen die cruciaal zijn voor die wereld van morgen waarin wij graag zouden willen leven. Daarom zoekt Progressief Nieuwkoop voor deze veranderende en complexere vraagstukken actief naar nieuwe vormen van besturen om, behalve inspraak en medezeggenschap achteraf, ook daadwerkelijke participatie van meet af aan te bevorderen. Maar dat zijn we niet gewend en is makkelijker gezegd dan gedaan.

Dat vraagt immers om verandering van onze bestuurscultuur, om een veel opener houding van alle betrokkenen om met elkaar naar huidige en toekomstige ontwikkelingen te willen en kunnen kijken. Dat is daarom ook een zoek en leerproces voor iedereen: voor het gemeentebestuur, voor haar inwoners, voor politici en ook voor Progressief Nieuwkoop.
Daarom is burgerparticipatie ook een belangrijk onderwerp in ons verkiezingsprogramma en vragen wij daar met grote regelmaat aandacht voor in de raad en bij het college. Maar wij vinden dat dit nog onvoldoende doorklinkt en dat het nog veel beter kan. Dat bracht ons op het idee om zelf met burgers een proefproject te organiseren om ervan te leren en zo mogelijk ook enige resultaten te boeken. En omdat Langeraar in de Stuctuurvisie
is aangemerkt om van B-kern tot een A-kern uit te groeien was de veronderstelling dat burgers daar wel graag over mee wilden denken en praten.

Betrokkenheid begint met informatie.

Ons eerste doel was inventariseren. Op wat voor manier willen mensen betrokken zijn? Willen ze vooral meedenken of juist mee doen? Weten ze voldoende wat er speelt op bestuurlijk niveau en hebben ze specifieke interessevelden?
Daarom hebben we bij alle huishoudens in Langeraar een zeer beknopte enquête in de bus gedaan. Vergezeld van een uitgebreide flyer waarin Progressief Nieuwkoop zichzelf voorstelt, uitlegt wat de bedoeling is en oproept om mee te doen. De flyer bevat ook een flink aantal ‘wist u datjes’ over Langeraar met foto’s. Om aan te geven dat we niet alleen wat komen halen, maar ook wat komen brengen: bewustzijn van de eigen leefomgeving. Met alle irritaties, problemen en kansen die daarbij horen.

Nee, zeggen jullie maar eens wat jullie vinden.

De flyer bevatte ook de uitnodiging voor een samenkomst en het Langeraarse zalencentrum Parola. Om van gedachten te wisselen, elkaar te ontmoeten en natuurlijk om van de Langeraarders zelf te horen wat hun ideeën zijn. Zo’n 25 bewoners kwamen naar deze avond. In de overtuiging dat er een plan zou worden gepresenteerd en zij daar misschien nog een beetje op konden reageren. Zo gaat het immers altijd op dit soort bijeenkomsten...
Na de eerste verwarring dat zij zelf aan het woord kwamen en er naar hun meningen en inzichten werd gevraagd, ontstonden er geanimeerde gesprekken. In groepjes die elk begeleid werden door twee Progressieven konden de Langeraarders hun vragen, suggesties en opvattingen kwijt over:
1. wonen en werken,
2. verkeer en veiligheid,
3. leefomgeving en groen en
4. burgerparticipatie.
Elke groep presenteerde een samenvatting van hun bevindingen aan de totale groep zodat men op elkaar kon reageren. Bij de afsluiting van de avond gaven de deelnemers aan dit initiatief en de avond zeer gewaardeerd te hebben en een vervolg op prijs te stellen.

De uitkomsten.

Bijna 60 Langeraarders hebben de enquête ingevuld. Op de briefkaart of op de website van Progressief Nieuwkoop. Daarnaast kwam er veel aanvullende informatie uit de bijeenkomst in Parola. Dit samen hebben we verwerkt in een tweede flyer. Met de uitkomsten in heldere
cijfers en aantallen. Ook deze flyer is bij alle huishoudens van Langeraar in de bus gedaan. En ook deze keer bevatte de flyer een uitnodiging voor de beloofde vervolgbijeenkomst.
Om over een toekomstvisie voor Langeraar te praten, die richtinggevend kan zijn voor gemeentelijke beleidsontwikkeling.

Aan de slag.

Na de overweldigende opkomst en uitkomst van de eerste avond in Parola, viel de opkomst
voor de tweede tegen. Gelukkig waren wij ook daar op voorbereid en waren de circa twaalf aanwezige Langeraarders betrokken genoeg om met elkaar een volgende slag te maken.
Op basis van een flink aantal posters met inspirerende stellingen en uitspraken, konden
inzichten en opvattingen van de deelnemers steeds duidelijker worden geformuleerd tot
een aansprekende toekomstvisie, inclusief een aantal duidelijke focuspunten.

Toekomstvisie voor een leefbaar Langeraar.

Het ideale Langeraar is een dorp waar je je hele leven lang kunt wonen en waar je nooit alleen hoeft te zijn. Waar je al je dagelijkse boodschappen op loopafstand kunt halen in een gezellige en levendige dorpskern. Langeraar leeft mee met de seizoenen omdat in het hele dorp de natuur zichtbaar aanwezig is.
We houden wel van sportieve activiteiten, maar niet van drukte. Zeker niet op onze wegen, daarom is ons dorp autoluw. We stellen ons dorp graag open voor andere mensen die onze ‘landelijke’ manier van recreëren waarderen.

Focuspunten.

• Er moet aandacht zijn en blijven voor de ouderen in Langeraar. Zij moeten in hun eigen dorp kunnen blijven wonen maar vooral ook blijven leven. Dat betekent dat er mogelijkheden moeten zijn om elkaar te ontmoeten, om aan de eigen ontwikkeling te werken en om te ontspannen. Het betekent ook dat er voorzieningen voor de dagelijkse boodschappen moeten zijn. Niet uitgebreid maar wel afdoend en met de nadruk op gezellig. Het winkelaanbod zou het nuttige met het aangename moeten verenigen. En het zou mooi zijn als er voor andere boodschappen en behoeften (kleding, brillen, gehoorapparaten en andere zorgartikelen) meer mogelijkheden binnen Langeraar zelf zouden zijn. Dat hoeft geen compleet winkelcentrum te zijn maar wellicht een gecombineerde zorgwinkel, winkel aan huis of iets dergelijks.
• Het belang van groen in Langeraar moet weer op het niveau komen dat een dorp in het Groene Hart verdient. Niet alleen aan de rand en in de omgeving van het dorp, maar zeker ook tussen de huizen en in de straten. Met name bomen dragen bij aan de zo gewaardeerde landelijke uitstraling van Langeraar. Daar moet bij de (her)inrichting van de kern absoluut rekening gehouden worden. Onderhoudsvrij groen en groen waar bewoners zelf voor kunnen zorgen hebben hierbij de voorkeur.
• De landelijke uitstraling van Langeraar moet, naast het groenaspect, ook door mogelijkheden tot recreatie benadrukt gaan worden. Daar is een plan voor nodig dat het natuurlijke aanbod vergroot en voor een breder publiek (ook buiten Langeraar) aantrekkelijk maakt. Langeraar wil zich wel onderscheiden door een rustige en stille vorm van recreatie. Genieten van de natuur, in plaats van genieten in de natuur.
• Het derde aspect dat samenhangt met de landelijke uitstraling is het dorpse karakter van Langeraar. Laagbouw (maximaal 2-hoog) is daarbij van het grootste belang. Langeraarders willen in de schaduw van de bomen en de kerk leven, niet in die van hoogbouw.
• Autoverkeer is onontkoombaar maar wordt wel tot een minimum beperkt. Bewoners van Langeraar moeten hun huis en dorp ongehinderd kunnen bereiken. Zeker omdat volwaardig openbaar vervoer niet haalbaar zal zijn. Voldoende parkeergelegenheid moet dan ook onderdeel zijn van elk plan voor woningbouw. Een rondweg is zeker een goede optie om Langeraar en de Langeraarseweg te ontzien voor overbodige drukte. Deze rondweg moet dan wel meteen andere faciliteiten (zoals de sportverenigingen) ontsluiten, zodat er een integraal verkeersplan ontstaat dat toekomstvast is. Op basis van zo’n plan kan de Langeraarseweg ook de herinrichting krijgen die deze levensader van Langeraar verdient.

Een reportage in tekst en beeld.

Alle meningen, ideeën, ergernissen en opmerkingen die tijdens het proefproject naar boven zijn gekomen hebben we verzameld in dit hoofdstuk. Van kleine, maar veelzeggende irritaties zoals het ontbreken van een gemeentenaambord tot ingewikkelde vraagstukken
zoals de inrichting van de Langeraarseweg. Geen zaken die een dorpsvisie mogen ‘vervuilen’, maar wel zaken die los daarvan ook nu al aandacht van de gemeente moeten krijgen. Simpelweg omdat meerdere langeraarders hierbij daarom vragen. Dus laat je meenemen op een verhelderende, af en toe beschamende maar vooral inzichtgevende reis door Langeraar. (Zie fotoverslag)

Ten slotte.

Het staat in ons verkiezingsprogramma, we praten er met grote woorden over en we vinden dat het structureel te weinig aandacht krijgt in het gemeentebeleid. We hebben het natuurlijk over burgerparticipatie. Wij denken dat dit de beste manier is om tot werkelijk duurzame oplossingen te komen voor de grotere vraagstukken, waar veel burgers mee te maken hebben of krijgen. Maar ook een manier die nog redelijk onbekend is, bij zowel bestuurders als burgers. Waarbij gebaande paden verlaten moeten worden en nieuwe, onbekende, betreden. Dat vraagt extra inspanning van alle betrokken: onze bestuurders, onze ambtenaren en onze burgers. En wie zit daar nu op te wachten?
et En wie zit daar nu op te wachten?
Vanuit de progressieve opvatting dat je zonder te experimenteren nooit iets nieuws zult ontdekken, hebben we als lokale partij de moed opgevat om ons eigen proefproject burgerparticipatie te starten. Om uit te vinden hoe zoiets kan werken, wat de reacties
zijn en natuurlijk vooral om onszelf en de rest van de wereld proberen te laten zien dat het kán en dat het de moeite van die extra inspanning waard is. Sterker nog, dat burgerparticipatie juist tijd, geld en energie kan besparen omdat:

• de kennis, ervaring, inzichten en visies van burgers een zeer nuttige en wenselijke bijdrage leveren aan te ontwikkelen gezichtspunten van ambtenaren, bestuurders en politici;
• de problemen en oplossingen daarvoor door de directe betrokkenen mede geformuleerd en dus gedragen worden; 
• en omdat er van meet af aan door burgers, bedrijven en instellingen wordt meegedacht en meegewerkt, in plaats van achteraf op alle mogelijke manieren tegengewerkt.

Als locatie en onderwerp voor ons proefproject burgerparticipatie hebben we ‘Dorpsvisie Langeraar’ gekozen. Omdat Langeraar in de Nieuwkoopse structuurvisie is aangemerkt om te groeien van een B-kern naar een A-kern, gaat er ongetwijfeld over de toekomst van het dorp gesproken en besloten worden. Een perfecte aanleiding om de bewoners zelf te polsen hoe zij daarover denken en te stimuleren zich daar bij betrokken te voelen en daar ook iets van te vinden.

Dit boekje is een verslag van dat proefproject. We hopen dat u er - net als wijzelf - enthousiast en geïnspireerd door bent geraakt. Ook de gemeente heeft inmiddels haar waardering voor het project uitgesproken: die heeft besloten het stokje over te nemen en er
na de zomervakanties een vervolg aan te geven.

Vragen en opmerkingen naar aanleiding van dit verslag zien we graag tegemoet op info@progressiefnieuwkoop.nl.

juni 2009.